هرگز کسی اینگونه فجیع به کشتن خود بر نخواست که من به زنده گی نشستم !
"آیدا در آینه _ احمد شاملو"
هنوز از لوله ی اسلحه ای که روی زمین افتاده بود دود سفید نازکی بلند می شد . و دیشب هم باران زده بود و زمین نم داشت و جای جای حیاط بزرگ پادگان آب ایستاده بود. از دو تا برجکی که در ضلع جنوب غربی و شرقی حیاط ، سربازی سراسیمه پایین می اومد و در آن یکی برجک سرباز چنان مبهوت و در تعجب بود که سفیدی چشمانش سیاهی را به نقطه ای بدل کرده بود . هر کی که در آسایشگاه بود به سرعت خود را به حیاط می رساند و غروب دلتنگ و سرما و سکوت وحشتناک پادگان حالتی عجیبتر را ایجاد کرده بود . و روی زمین سربازی روی بازوی چپش افتاده بود و تنه اش تقریبا رو به بالا داشت و خون از صورتش جاری شده و روی زمین دلمه بسته بود . و در شقیقه ی سمت راستش سوراخی ایجاد شده بود و یک سوراخ دیگر بالای گوشش و سمت چپ سرش که روی زمین بود کاملا پاشیده بود و تکه تکه و لخته های گوشت خونی شده را روی زمین به وضوح دیده می شد .
همه در حیاط پادگان بودند و در شوک و بهت به صحنه نگاه می کردند وصدای بیسیم هم که دست سربازی بود که در خواست آمبولانس را می داد ، لرزه ای در دل همه به وجود آورده بود . و هر کسی در ذهنش چیزی را می پروراند . چه گناه کبیره ای ؟! دوزخی خواهد شد؟!!! چگونه آدم می تواند نفس خودش را بکشد ؟ آدم تا چه حد به قهقرا کشیده شده باشد که اینگونه سرنوشت خودش را رقم بزند ؟ خودکشی چیز قشنگی ست که گاهی به جا می باشد . گاهی فرار از مشکلات ! هر چی که باشد و هر دلیلی که داشته باشد جرات می خواهد و چه بسیارند کسانی که واقعا به خودکشی نیاز دارند ولی شجاعت لازمش را ندارند و از هر دو طرف عذاب می کشد . و این بد ترین نوع خودکشی است . گاهی هم مرگ از زندگی کردن بسیار با ارزش تر است . چه بسا کسانی هم با کشتن خود اسطوره شدن و بعد از مرگ بسیار شناخته شده تر و محبوب تر و عزیز تر از زمان زندگانی خود شده اند .
از میان همه ی کسانی که ایستاده بودند تنها یونس بود که به جسد افتاده ی عباس به طرز فجیعی زل زده، و خشکش زده بود انگار این تصویر تا قیامت تصویر ثابتی در جلوی چشمش خواهد بود و لب هایش خشک شده بودند و اشک ،مژه های نیش زنبوری اش را به هم چسبانده بود .
یونس خودش را مقصر می دانست! و به سر نوشت خودکشی هایی نگاه می کرد که چه نا عادلانه زنده ها را از درون کشته بود . و چه بسیارند زنده هایی که سالهاست بعد از مرگ عزیزشان ،سالها مرده بودند . این غمی ست که همیشه آدم را در برخواهد گرفت و بدتر از آن اینکه یک فرد خودش را در مرگ شخصی مقصر بداند . غمی ست بسیار سنگین که نفرت از خودت و همه و شکستن و عذاب وجدان را به همراه خواهد داشت . و یونس چنین احساسی پیدا کرده بود . چگونه می توانست با نبودن عباس کنار بیاید . از لحظه ای که صحنه را دیده بود حالا دلش بیشتر برای عباس تنگ بود وغصه ی این را می خورد که چرا بیشتر قدرش را ندانسته بود و بیشتر مواظبش نبود و هزار بار به خودش لعنت می فرستاد که کاش آن خبر را به عباس نداده بود . هر چی بود باید این غم را می پذیرفت و زیر سنگینی آن قد خم می کرد . و چه غمگین تر از آن شکسته شدن یک جوان و از درون پیر شدن یک نفش زنده !
چگونه باید خبر را به مادر عباس برساند ؟چگونه عمویش را ببیند و چگونه می تواند در مقابل اشک های لای شیار های صورت زن عمو را تاب بیارد و چگونه می توانست چکه چکه آب شدن عمو را ببیند . مادرش که عباس را به او سپرده بود که مواظبش باشد وهمیشه حال روز عباس را از او جویا می شدند و هر وقت عباس دیوانگی هایش گل می کرد تنها یارش یونس بود . این دو رابطه ی تنگاتنگی داشتند و هر یک از وجود دیگری تا اعماق روحش خبر داشت . و مادرش همیشه حرفایی را که خود نباید به عباس می زد ،یونس را واسطه می کرد . حرفایی که ممکن بود آدم را تا مرز جنون بکشاند و آدم را بی اختیار کند و از دنیای بیرونش خبری نداشته باشد و ممکن است آدم را از کوره به در ببرد .هر چه که بود یونس باید دوباره تمام لحظه به لحظه ی این 24 ساعت گذشته را بازگو می کرد و به اندازه ی تمام واژگانی که باید برای مادر عباس توضیح می داد ، زجر بکشد و داغ دلش را تاب بیارد و عذاب وجدانش را مهار کند . یونس همچو قطره ی آبی بود در در گرمای کویر .و این غم هم به اندازه ی کوویر وسعت داشت و باید همه را تحمل می کرد و تمام خاطراتی که با عباس داشت در هر لحظه ی عمرش اگر دوباره انها را به یاد می آورد در دلش دولاخی از جنس بادهای کویری در وجودش شکل می گرفت . از دیروز که یونس با مادر عباس حرف زده بود انگار مثل ثانیه ی گذشته بود ! یونس در دلش مادر عباس را هم مقصر می دانست و نباید یونس را در این یک مورد دخالت می داد . خبر عروس شدن آرزو چقدر برای خود یونس عجیب بود و چقدر همان دیروز یونس را به وجد آورده بود و چگونه در شوک فرو رفته بود و چه نفرتی در دل از آرزو پیدا کرده بود . حالا می دانست که تمام این احساس در موقع گفتن این خبر برای عباس چندین برار بوده است و غوغای درونی ، عباس را به بی نهایت رسانده بود . این همان نفت ریختن روی آتش بود . یونس حالا لحظه ی در کنار عباس بودن را بیاد می آورد که دیروز خبر را به او گفته بود و دید که عباس چگونه آرام در خود شکسته بود و حالا بار شکست عباس را لمس می کرد . و حالا می دانست کشتن احساس عشق چیست . حالا می دانست دریغ کردن عشق از یک انسان چیست .آدم که عاشق بشود همه دنیا برایش معنی دیگری پیدا می کند و همه این معنا ها را یک دفعه از آدم گرفتن مثل کشتن او می ماند . تمام معنا ها برایش می میرند هر چند زنده هستند . و بد ترین گناه کشتن احساس عشق در یک شخص است .
یونس حالا می دانست طعم آن "دوستت دارم " های را که قبل از خیانت به کسی گفتن . این چه تلخ و زجر آور است . مثل این می ماند که معنای کویر را از کویر بگیرند . یونس از همان دیروز متوجه عباس بود که زیر و رو شده بود . عباس در بدترین شرایط بود و به تکیه گاه نیاز داشت . یونس باید می فهمید کهتکیه گاه عباس باشد ولی او را به حال خودش گذاشته بود تا شاید آرام بگیرد . هر چند آرام رفتار می کرد ولی از درون مثل همین بادهای 120روزه ی کویری بود .
تا امروز که عباس تکیه گاهش را پیدا کرده بود . در لحظه ی عوض کردن پست در برجک ، در در لحظه ای که از پاس بخش اسلحه اش را گرفت تکیه گاهش را پیدا کرده بود . آری ! اسلحه ، همان چیزی که هرگز نباید دست آدم احمق بیافتد . نیروی غریبی دارد این اسلحه . بر آدم مسلط می شود به جای انکه آدم بر آن مسلط شود. و همین کار را هم در حق عباس کرد و از قوه ی بیشعوری عباس استفاده کرد و او را به وسط حیاط پادگان کشید و آرام ضامن را روی رگبار گذاشت و لوله ی اسلحه را روی شقیقه اش و صدای شلیک غروب عجیب و دلتنگ پادگان را عجیب و غریب تر کرد . و دو گلوله به مغزش راه داد .و گلوله ها بارانی شد بر خاطرات آرزو و دوست داشتن هایش و حرف های شبانه و دوستت دارم هایی که هر کدام دولاخی بود در سر عباس .
سربازی که بیسیم را در دست داشت شانه های یونس را گرفته بود . و یونس خم شد و کنار جسد نشست و نگاهی به اتکتی کرد که نام عباس روی آن بود و بر سینه ی راستش چسبیده بود و دست برد و از توی جیب سمت چپ عباس کاغذی را بیرون کشید که رویش نوشته بود :
من از این رگبار بی تاثیر فهمیدم
که امسال هم سال خوبی نیست ...
و اما در آخر
کیف و ان یظهروا علیکم لا یرقبوا فیکم الا لا ذمه یرضونکم بافواههم و تابی قلوبهم و اکثرهم فاسقون * اشتروا بایات الله ثمنا قلیلا فصدوا عن سبیله انهم ساء ما کانوا یعلمون (توبه / آیه 8 . 9 )
چگونه (با مشرکان عهد شکن وفای به عهد توان کرد ) در صورتی که انها اگر بر شما ظفر یابند مراعات هیچ علاقه خویشی و عهد و پیمان را نخواهند کرد ! به زبان بازی و سخنان فریبنده شما را خشنود می سازند در صورتی که در دل جز کینه ی شما ندارد و بیشتر آنان فاسق و نابکارند .
"آیدا در آینه _ احمد شاملو"
هنوز از لوله ی اسلحه ای که روی زمین افتاده بود دود سفید نازکی بلند می شد . و دیشب هم باران زده بود و زمین نم داشت و جای جای حیاط بزرگ پادگان آب ایستاده بود. از دو تا برجکی که در ضلع جنوب غربی و شرقی حیاط ، سربازی سراسیمه پایین می اومد و در آن یکی برجک سرباز چنان مبهوت و در تعجب بود که سفیدی چشمانش سیاهی را به نقطه ای بدل کرده بود . هر کی که در آسایشگاه بود به سرعت خود را به حیاط می رساند و غروب دلتنگ و سرما و سکوت وحشتناک پادگان حالتی عجیبتر را ایجاد کرده بود . و روی زمین سربازی روی بازوی چپش افتاده بود و تنه اش تقریبا رو به بالا داشت و خون از صورتش جاری شده و روی زمین دلمه بسته بود . و در شقیقه ی سمت راستش سوراخی ایجاد شده بود و یک سوراخ دیگر بالای گوشش و سمت چپ سرش که روی زمین بود کاملا پاشیده بود و تکه تکه و لخته های گوشت خونی شده را روی زمین به وضوح دیده می شد .
همه در حیاط پادگان بودند و در شوک و بهت به صحنه نگاه می کردند وصدای بیسیم هم که دست سربازی بود که در خواست آمبولانس را می داد ، لرزه ای در دل همه به وجود آورده بود . و هر کسی در ذهنش چیزی را می پروراند . چه گناه کبیره ای ؟! دوزخی خواهد شد؟!!! چگونه آدم می تواند نفس خودش را بکشد ؟ آدم تا چه حد به قهقرا کشیده شده باشد که اینگونه سرنوشت خودش را رقم بزند ؟ خودکشی چیز قشنگی ست که گاهی به جا می باشد . گاهی فرار از مشکلات ! هر چی که باشد و هر دلیلی که داشته باشد جرات می خواهد و چه بسیارند کسانی که واقعا به خودکشی نیاز دارند ولی شجاعت لازمش را ندارند و از هر دو طرف عذاب می کشد . و این بد ترین نوع خودکشی است . گاهی هم مرگ از زندگی کردن بسیار با ارزش تر است . چه بسا کسانی هم با کشتن خود اسطوره شدن و بعد از مرگ بسیار شناخته شده تر و محبوب تر و عزیز تر از زمان زندگانی خود شده اند .
از میان همه ی کسانی که ایستاده بودند تنها یونس بود که به جسد افتاده ی عباس به طرز فجیعی زل زده، و خشکش زده بود انگار این تصویر تا قیامت تصویر ثابتی در جلوی چشمش خواهد بود و لب هایش خشک شده بودند و اشک ،مژه های نیش زنبوری اش را به هم چسبانده بود .
یونس خودش را مقصر می دانست! و به سر نوشت خودکشی هایی نگاه می کرد که چه نا عادلانه زنده ها را از درون کشته بود . و چه بسیارند زنده هایی که سالهاست بعد از مرگ عزیزشان ،سالها مرده بودند . این غمی ست که همیشه آدم را در برخواهد گرفت و بدتر از آن اینکه یک فرد خودش را در مرگ شخصی مقصر بداند . غمی ست بسیار سنگین که نفرت از خودت و همه و شکستن و عذاب وجدان را به همراه خواهد داشت . و یونس چنین احساسی پیدا کرده بود . چگونه می توانست با نبودن عباس کنار بیاید . از لحظه ای که صحنه را دیده بود حالا دلش بیشتر برای عباس تنگ بود وغصه ی این را می خورد که چرا بیشتر قدرش را ندانسته بود و بیشتر مواظبش نبود و هزار بار به خودش لعنت می فرستاد که کاش آن خبر را به عباس نداده بود . هر چی بود باید این غم را می پذیرفت و زیر سنگینی آن قد خم می کرد . و چه غمگین تر از آن شکسته شدن یک جوان و از درون پیر شدن یک نفش زنده !
چگونه باید خبر را به مادر عباس برساند ؟چگونه عمویش را ببیند و چگونه می تواند در مقابل اشک های لای شیار های صورت زن عمو را تاب بیارد و چگونه می توانست چکه چکه آب شدن عمو را ببیند . مادرش که عباس را به او سپرده بود که مواظبش باشد وهمیشه حال روز عباس را از او جویا می شدند و هر وقت عباس دیوانگی هایش گل می کرد تنها یارش یونس بود . این دو رابطه ی تنگاتنگی داشتند و هر یک از وجود دیگری تا اعماق روحش خبر داشت . و مادرش همیشه حرفایی را که خود نباید به عباس می زد ،یونس را واسطه می کرد . حرفایی که ممکن بود آدم را تا مرز جنون بکشاند و آدم را بی اختیار کند و از دنیای بیرونش خبری نداشته باشد و ممکن است آدم را از کوره به در ببرد .هر چه که بود یونس باید دوباره تمام لحظه به لحظه ی این 24 ساعت گذشته را بازگو می کرد و به اندازه ی تمام واژگانی که باید برای مادر عباس توضیح می داد ، زجر بکشد و داغ دلش را تاب بیارد و عذاب وجدانش را مهار کند . یونس همچو قطره ی آبی بود در در گرمای کویر .و این غم هم به اندازه ی کوویر وسعت داشت و باید همه را تحمل می کرد و تمام خاطراتی که با عباس داشت در هر لحظه ی عمرش اگر دوباره انها را به یاد می آورد در دلش دولاخی از جنس بادهای کویری در وجودش شکل می گرفت . از دیروز که یونس با مادر عباس حرف زده بود انگار مثل ثانیه ی گذشته بود ! یونس در دلش مادر عباس را هم مقصر می دانست و نباید یونس را در این یک مورد دخالت می داد . خبر عروس شدن آرزو چقدر برای خود یونس عجیب بود و چقدر همان دیروز یونس را به وجد آورده بود و چگونه در شوک فرو رفته بود و چه نفرتی در دل از آرزو پیدا کرده بود . حالا می دانست که تمام این احساس در موقع گفتن این خبر برای عباس چندین برار بوده است و غوغای درونی ، عباس را به بی نهایت رسانده بود . این همان نفت ریختن روی آتش بود . یونس حالا لحظه ی در کنار عباس بودن را بیاد می آورد که دیروز خبر را به او گفته بود و دید که عباس چگونه آرام در خود شکسته بود و حالا بار شکست عباس را لمس می کرد . و حالا می دانست کشتن احساس عشق چیست . حالا می دانست دریغ کردن عشق از یک انسان چیست .آدم که عاشق بشود همه دنیا برایش معنی دیگری پیدا می کند و همه این معنا ها را یک دفعه از آدم گرفتن مثل کشتن او می ماند . تمام معنا ها برایش می میرند هر چند زنده هستند . و بد ترین گناه کشتن احساس عشق در یک شخص است .
یونس حالا می دانست طعم آن "دوستت دارم " های را که قبل از خیانت به کسی گفتن . این چه تلخ و زجر آور است . مثل این می ماند که معنای کویر را از کویر بگیرند . یونس از همان دیروز متوجه عباس بود که زیر و رو شده بود . عباس در بدترین شرایط بود و به تکیه گاه نیاز داشت . یونس باید می فهمید کهتکیه گاه عباس باشد ولی او را به حال خودش گذاشته بود تا شاید آرام بگیرد . هر چند آرام رفتار می کرد ولی از درون مثل همین بادهای 120روزه ی کویری بود .
تا امروز که عباس تکیه گاهش را پیدا کرده بود . در لحظه ی عوض کردن پست در برجک ، در در لحظه ای که از پاس بخش اسلحه اش را گرفت تکیه گاهش را پیدا کرده بود . آری ! اسلحه ، همان چیزی که هرگز نباید دست آدم احمق بیافتد . نیروی غریبی دارد این اسلحه . بر آدم مسلط می شود به جای انکه آدم بر آن مسلط شود. و همین کار را هم در حق عباس کرد و از قوه ی بیشعوری عباس استفاده کرد و او را به وسط حیاط پادگان کشید و آرام ضامن را روی رگبار گذاشت و لوله ی اسلحه را روی شقیقه اش و صدای شلیک غروب عجیب و دلتنگ پادگان را عجیب و غریب تر کرد . و دو گلوله به مغزش راه داد .و گلوله ها بارانی شد بر خاطرات آرزو و دوست داشتن هایش و حرف های شبانه و دوستت دارم هایی که هر کدام دولاخی بود در سر عباس .
سربازی که بیسیم را در دست داشت شانه های یونس را گرفته بود . و یونس خم شد و کنار جسد نشست و نگاهی به اتکتی کرد که نام عباس روی آن بود و بر سینه ی راستش چسبیده بود و دست برد و از توی جیب سمت چپ عباس کاغذی را بیرون کشید که رویش نوشته بود :
من از این رگبار بی تاثیر فهمیدم
که امسال هم سال خوبی نیست ...
و اما در آخر
کیف و ان یظهروا علیکم لا یرقبوا فیکم الا لا ذمه یرضونکم بافواههم و تابی قلوبهم و اکثرهم فاسقون * اشتروا بایات الله ثمنا قلیلا فصدوا عن سبیله انهم ساء ما کانوا یعلمون (توبه / آیه 8 . 9 )
چگونه (با مشرکان عهد شکن وفای به عهد توان کرد ) در صورتی که انها اگر بر شما ظفر یابند مراعات هیچ علاقه خویشی و عهد و پیمان را نخواهند کرد ! به زبان بازی و سخنان فریبنده شما را خشنود می سازند در صورتی که در دل جز کینه ی شما ندارد و بیشتر آنان فاسق و نابکارند .
نظرات (۰)