با علي لهراسبي، خواننده پرفروش‌ترين آلبوم سال 90
تلويزيون را در موفقيتم سهيم مي‌دانم
علي لهراسبي خواننده جواني است كه نخستين بار با خواندن تيتراژ سريال تلويزيوني «دريايي‌ها» شناخته شد و پس از مدت كوتاهي توانست جايگاه خوبي ميان مخاطبان موسيقي پاپ پيدا كند. او كه هم‌اكنون يكي از خوانندگان فعال اين عرصه محسوب مي‌شود، بتازگي آلبوم «تصميم» را منتشر كرده است. اين آلبوم يكي از پرحاشيه‌ترين و پرفروش‌ترين آلبوم‌هاي سال 90 است و براي لهراسبي حاشيه‌هاي فراواني داشته است. البته او كه پيش از اين حاشيه‌اي در جريان موسيقي نداشته، معتقد است اين مشكلات بزودي و پس از انجام يك گفت‌وگو با مسوولان حل خواهد شد.
به دفتر او رفتيم تا درباره اوضاع و احوال موسيقي پاپ در كشورمان گفت‌وگويي داشته باشيم. هرچند كه خيلي دير رسيديم و بدقولي كرديم، اما او با رويي گشاده ما را پذيرفت. وي درباره موسيقي، ترانه، نوع برخورد مردم و مسوولان با موسيقي و بسياري موارد ديگر نظراتي متفاوت دارد. او از حضور موسيقي‌هاي زيرزميني گلايه دارد و آنها را مانند فيلم‌هاي مبتذل مهلك مي‌داند.
لهراسبي درباره فعاليتش در تلويزيون حرف مي‌زند و مي‌گويد آنها كه همه موفقيت مرا به خاطر خواندن تيتراژهاي تلويزيوني مي‌دانند بي‌انصافي مي‌كنند، اما هرگز سهم تلويزيون را در موفقيتم انكار نمي‌كنم، چون رسانه‌اي است كه كارم را با آن شروع كردم و مرا به مردم معرفي كرد.
چگونه مي‌توان شرايط را براي فعاليت بهتر موسيقي پاپ در جامعه فراهم كرد؟
ما هنوز تعريف دقيقي از اين‌كه چه مولفه‌هايي يك اثر را مجاز يا غيرمجاز مي‌كند، نداريم. بهتر است مسوولان اين مولفه‌ها را با سختگيري كامل تعريف كنند، اما پس از مشخص شدن، پاي آثار مجاز بايستند و فضا را براي حضور و جريان اين كارها در جامعه مهيا كنند.
منظورتان از اين‌كه پاي كار بايستند و شرايط خوب را براي فعاليت در عرصه موسيقي پاپ فراهم كنند، چيست؟
در دنياي امروز فرهنگسازي هر جامعه‌اي از طريق رسانه‌ها انجام مي‌شود. به نوعي مي‌توان گفت رسانه‌هاي هر جامعه‌اي حرف اول را مي‌زنند. موسيقي هم از اين قاعده مستثني نيست و نيازمند وجود رسانه‌هايي است كه آن را به مردم نزديك‌تر كند و بتواند پيوندهاي لازم ميان جامعه و اين هنر را برقرار كند.
اگر شرايط موسيقي در جامعه ايران را بررسي كنيم با اين مساله روبه‌رو خواهيم شد كه موسيقي ما رسانه ندارد. پس در اين شرايط بايد به دنبال ايجاد يك رسانه براي موسيقي بود. در صورتي كه بتوانيم اين فضا را براي موسيقي فراهم كنيم كارهايي كه متناسب با فرهنگ كشورمان توليد شده، مي‌تواند رسانه‌اي شود و محلي براي نمايش خود داشته باشد. هم موسيقي‌هاي غيرمجاز كمرنگ شده و به مرور حذف مي‌شود و هم مردم دنيا با روند واقعي موسيقي ايران آشنا مي‌شوند.
اين موضوع بر اقتصاد موسيقي هم تاثيري خواهد داشت؟
شك نكنيد كه موسيقي براي داشتن اقتصاد سالم نيازمند رسانه‌اي شدن است و تا زماني كه رسانه‌اي نشود، نمي‌تواند درآمدزايي داشته باشد. پس موسيقي در شرايط فعلي تنها نيازمند برنامه‌ريزي مسوولان است و منوط به رعايت يك شرط است؛ اين‌كه مسوولان بايد پشت موزيك مجاز و هم‌سنخ با فرهنگ ايراني بايستند و آن را به سمت رشد و باروري سوق دهند.
پس از نظر شما يكي از معضلات اساسي موسيقي اين است كه رسانه ندارد؟
بله. بگذاريد برايتان يك مثال بزنم. تيتراژ سريال «فاصله‌ها» يكي از نمونه كارهايي بود كه با فرهنگ ما سنخيت داشت. ترانه‌اش به گونه‌اي بود كه با فرهنگ ما همخواني داشت. نه عاشقانه صرف بود و نه يك ترانه عرفاني.
طبق آماري كه اعلام شده حدود 3 ميليون و 500 هزار نفر اين آهنگ انتظار موبايلشان استفاده كرده بودند. اين رقم عجيبي است و نشان مي‌دهد كه هرگاه كار خوبي ارائه شود مردم از آن استقبال خواهند كرد. اين ترانه فقط يك رسانه كوچك داشت به نام تيتراژ پاياني يك سريال كه در يك محدوده زماني يك ماهه پخش شد.
پيشنهاد شما براي رسانه‌اي شدن موسيقي چيست؟
اگر سازماني داشته باشيم كه يك شبكه ماهواره‌اي را براي ما راه‌اندازي كند و با دقت و سختگيري آثار مناسب را براي پخش انتخاب كنند، آن وقت كارهاي منطبق با فرهنگ خودي شكل مي‌گيرد و وضعيت موسيقي كشور دگرگون مي‌شود.
داشتن اين شبكه فضا را براي جهاني شدن خوانندگان ايراني نيز فراهم مي‌كند. من به عنوان يك خواننده ايراني دوست دارم بين‌المللي شوم و همه دنيا كارم را ببينند، چون كارهاي من و بسياري از خوانندگان موسيقي پاپ كه در ايران حضور دارند، بهتر از كارهاي ايرانيان خارج از كشور است. اما آنها رسانه دارند و معرفي مي‌شوند و ما نه!
كارهاي من و خواننده‌هاي داخلي به خاطر نداشتن رسانه رقابت هم‌پايه‌اي ندارند اما اگر رسانه‌اي وجود داشته باشد كيفيت كارهاي داخلي و خارجي بهتر مشخص مي‌شود.
بسياري گمان مي‌كنند كه نوازندگان، خوانندگان و آهنگسازان خوب ايران كساني هستند كه خارج از مرزهاي كشور در حال فعاليت هستند. اين تصور نادرست ناشي از اين است كه موسيقي داخلي ما جايي براي معرفي خود ندارد و به نوعي در محاق مانده است.
بهتر است فراموش نكنيم كه همه بضاعت موسيقي ايراني همين جا در كشور خودمان است و اگر همين استعدادها و توانايي‌هايي كه در فضاي موسيقي كشور حاكم است به كار گرفته شود، مي‌توانيم اين موضوع را به دنيا ثابت كنيم.
رسانه‌اي شدن موسيقي مجاز فضا را براي گرايش خوانندگان جوان به اين نوع موسيقي فراهم خواهد كرد يا نه؟
وقتي به گروه‌هاي موسيقي غيرمجاز مي‌گوييم كه بياييد تعهد بدهيد و به شكل مجاز و قانوني فعاليت كنيد، مي‌گويند اين كار چه فرقي به حال ما دارد؟! حالا زماني را تصور كنيد كه موسيقي مجاز بتواند يك شبكه خوب براي پخش خود داشته باشد؛ مطمئنا در اين شرايط همه كساني هم كه خارج از چارچوب كار مي‌كنند داوطلب مي‌شوند كه تعهد بدهند در چارچوب‌هاي تعريف شده جامعه كار كنند، چون در اين شرايط مي‌توانند آزادانه كار كرده و كنسرت اجرا كنند و در سايه اين موارد شهرت خود را هم حفظ كنند.
به نظر شما اگر موسيقي خوب توليد شود، مردم از موسيقي غيرمجاز فاصله مي‌گيرند؟
حتما اين اتفاق خواهد افتاد. مردم ما فرهنگ شنيداري خوبي دارند و براي كارهاي قوي ارزش قائلند، همان‌طور كه اين موضوع را بارها در برابر آثار خوب موسيقي مجاز نشان داده‌اند. مشكل در اين است كه ما جايي را نداريم كه بتوانيم آثار خوب را به مردم نزديك كنيم، در نتيجه وقتي مردم آهنگ‌هاي خوبي براي شنيدن نداشته باشند يا كارهاي خوبي كه توليد مي‌شود به آنها معرفي نشود، مجبورند گوش دهند.
شما به عنوان يكي از فعالان عرصه موسيقي پاپ از مردم توقع نداريد كه خودشان موسيقي‌هاي غيرمجاز را كنار بگذارند و به سمت آنها نروند؟
بهتر است تكليف يك نكته را روشن كنيم. اگر قرار بود مردم تحليلگر موسيقي باشند ديگر نيازي به وجود محققان اين عرصه نداشتيم! پس نبايد از مردم توقع داشته باشيم كه موسيقي را تحليل كنند. موسيقي پاپ مكمل تفريحات آنهاست، وقتي پارك و مسافرت مي‌روند يك سي‌دي موسيقي پاپ با خود مي‌برند و آن را گوش مي‌دهند. هر فروشگاهي هم سي‌دي‌هاي موسيقي پاپ را به مردم مي‌فروشد.
نكته جالبي هم درباره اين سي‌دي‌ها وجود دارد. در آنها همه نوع موسيقي وجود دارد، از كارهاي رپ گرفته تا موسيقي‌هاي مجاز. من يك بار كه به سفر رفته بودم يكي از اين سي‌دي‌ها را گوش دادم تا ببينم مردم بيشتر به چه موسيقي‌اي گرايش دارند.
لهراسبي: بسياري گمان مي‌كنند كه نوازندگان، خوانندگان و آهنگسازان خوب ايران كساني هستند كه خارج از مرزهاي كشور در حال فعاليت هستند. اين تصور نادرست ناشي از اين است كه موسيقي داخلي ما جايي براي معرفي خود ندارد و به نوعي در محاق مانده است
اين سي‌دي با يك سري موسيقي رپ شروع شد و بعد رسيد به آهنگ‌هاي احسان خواجه اميري و بعد هم كارهاي خودم. برايم جالب بود كه يكي از آهنگ‌هايم با موضوع غبارروبي مزار شهدا هم لابه‌لاي اين كارها گذاشته شده بود. من اين كار را كاملا اعتقادي خوانده‌ام و دوستش دارم، اما هيچ ارتباطي با ساير آثار موجود در اين سي‌دي نداشت.
كمي فكر كردم و به اين نتيجه رسيدم كسي كه اين سي‌دي‌ها را تهيه مي‌كند نه جهان‌بيني از موسيقي دارد و نه هيچ برنامه و تعريفي براي چيدن آنها كنار هم. نكته جالب‌تر اين است كه مردم اين كارها ر ا كنار هم مي‌شنوند و ناراحت هم نمي‌شوند. يعني به دنبال اين نيستند كه ارتباط خاصي بين آثاري كه مي‌شنوند ايجاد كنند، بنابراين نبايد از مردم توقع داشته باشيم جريان‌هاي موسيقي را تحليل كنند و به نتيجه‌گيري‌هاي درست هم برسند.
بهتر است مسوولان ما در ايجاد فضاي خوب ياري كنند، آن وقت مردم خودبه‌خود بهترين انتخاب را خواهند داشت.
درباره وضعيت ترانه در موسيقي پاپ كشورمان چه نظري داريد؟
بزرگ‌ترين معضل موسيقي ما ترانه است، نه سبك موسيقي. بگذاريد خيال ترانه‌سراها را راحت كنم. هر ترانه‌اي كه در خانه ترانه برايش جيغ، سوت و كف مي‌زنند، هميشه ممكن نيست كه كار فوق‌العاده‌اي روي آن توليد شود و مردم هم آن را دوست داشته باشند.
ما زماني مي‌توانيم درباره ماندگار بودن يك ترانه حرف بزنيم كه مردم آن را بشنوند و آن را بپذيرند يا تاييد كنند. ترانه بايد توانايي نفوذ ميان مردم را داشته باشد و اگر در انجام اين كار موفق نشود نمي‌توان آن را موفق دانست.
شما ترانه را يكي از معضلات بزرگ موسيقي پاپ مي‌دانيد. پس ايراد اساسي را بايد به ترانه‌سراها گرفت؟
وقتي از موسيقي پاپ حرف مي‌زنيم با يك مجموعه از عوامل مختلف روبه‌رو هستيم كه ممكن است بعضي از آنها معمولي و بعضي ديگر خوب باشد، گاهي هم ممكن است همه عوامل خوب باشد، اما بدرستي در كنار هم قرار نگرفته باشد. بايد خواننده، آهنگساز، ترانه‌سرا و ساير عوامل را كنار هم قرار دهد و به جمع‌بندي برسد.
به نظر شما موسيقي پاپ قاعده‌هاي خاصي دارد يا بايد موفقيتش را در برخورد مردم با آن اثر بررسي كرد؟
مي‌دانم موزيسين‌ها با حرفي كه مي‌زنم مخالفند، اما بر اين عقيده‌ام كه موسيقي پاپ چندان مبتني بر قاعده و قانون نيست. ممكن است يك نفر با يك سوت كاري انجام دهد كه ماندگار شود و مردم آن را به خاطر بسپارند. گاهي موسيقي‌هاي مورد علاقه مردم غلط‌هاي زيادي دارد، ولي در بعضي موارد مردم موسيقي‌هايي كه همه چيزش درست بوده را اصلا گوش نداده‌اند.
شما يكي از خواننده‌هايي هستيد كه هميشه همه به مهارت شما در انتخاب ترانه‌ها معتقد بوده‌اند، اما درباره آخرين آلبومتان «تصميم» گفته مي‌شود كه انتخاب ترانه‌ها به قوت سابق انجام نشده است. نظر خودتان درباره اين موضوع چيست؟
«تصميم» به گواه بسياري از كارشناسان موفق‌ترين آلبوم سال 90 است. فكر مي‌كنم به يك بازتعريف از نقد نياز داريم. برخي نقد را تعريف و تمجيد محض مي‌دانند و برخي آن را با نفي كردن اشتباه مي‌گيرند.
اگر ترانه‌ام را يك ترانه‌سرا و موزيكم را يك موزيسين نقد كند اصلا ناراحت نمي‌شوم، اما متاسفانه در شرايطي هستيم كه ترانه‌سرا به خودش اجازه مي‌دهد موزيك مرا نقد كند و موزيسين ترانه‌ام را! من به اين مي‌گويم نقد احساسي، اين نوع نقد سليقه‌اي است و سليقه را نبايد همه جا عنوان كرد! من مي‌توانم موسيقي يك فيلم را نقد كنم، اما حق ندارم خود فيلم را نقد كنم. بهتر است مرز ميان نظرات تخصصي و شخصي را مشخص كنيم، وگرنه با ادامه اين روند آسيب‌هاي جدي را به تعريف امور مختلف در عرصه فرهنگ و هنر خواهيم زد.
در هر صورت خواننده‌هايي كه امروز پرمخاطب و پرفروش هستند، شك نكنيد كه سليقه امروز مردم را خيلي خوب مي‌دانند و براي توليد كردن كارهاي منطبق با سليقه‌هاي روز مردم بسيار زحمت كشيده‌اند و كارشان را بلدند. باز هم تاكيد مي‌كنم كه يك اثر پاپ متشكل از ترانه، ملودي، تنظيم، خواننده و ميكس و مسترينگ است و يك اثر خوب بايد همه اينها را در كنار هم داشته باشد.
پس شما انتقاد به ترانه‌هاي اين آلبوم را نمي‌پذيريد؟
البته انكار نمي‌كنم كه در اين آلبوم، هم ترانه‌هاي معمولي وجود دارد و هم ترانه‌هاي قوي. اما درباره موسيقي بايد به اين جمع‌بندي رسيد كه يك ترانه در تنظيم و ملودي به چه شكلي درآمده است. اين نكته را هم بگويم كه تحت هر شرايطي از تنظيم‌هايم دفاع مي‌كنم چون خيلي برايشان زحمت كشيده‌ام.
زمان زيادي از انتشار آخرين آلبوم شما، «تصميم» نمي‌گذرد. انتشار اين آلبوم حاشيه‌هاي زيادي با خود داشت، كمي درباره اين موضوع توضيح دهيد.
همان‌طور كه مي‌دانيد پيش از اين موضوع هيچ حاشيه‌اي نداشتم و سعي مي‌كردم درگير چنين فضايي نشوم، اما بعد از انتشار آلبوم «تصميم» شرايطي پيش آمد كه من را هم به گروه هنرمندان پرحاشيه موسيقي پاپ تبديل كرد. اصلا تصور نمي‌كردم اين فضا ايجاد شود و در مواجهه با آن بهت‌زده شدم و خستگي به تنم ماند. چون خيلي براي اين آلبوم زحمت كشيده بودم و اصلا تصورش را نمي‌كردم كه پس از انتشار آن قرار باشد فضايي را ايجاد كنند كه به نظر برسد از خط قرمزهاي جامعه گذشته‌ام.
اين روزها شايعاتي مبني بر ممنوع‌الفعاليت شدن شما وجود دارد. با توجه به شرايط پيش‌آمده آيا تصور نمي‌كنيد از خط قرمزها گذشته باشيد؟
هنوز مذاكره‌اي با مسوولان نداشته‌ام و درست نيست درباره اين موضوع حرفي بزنم. ممكن است تصور كنم هيچ اشتباهي مرتكب نشده‌ام، اما بعد از مذاكره نظرم عوض شود. بنابراين بهتر است پاسخ اين سوال را به بعد از نشستي كه گفتم موكول كنم. نه مي‌توانم كامل به خودم حق بدهم و نه مي‌توانم خودم را محكوم كنم، اما اين را مي‌دانم كه موضوع در حدي نبود كه شايعه شده بود و اميدوارم كه اين موضوع به همين زودي حل شود.
اين حاشيه‌ها چگونه شكل گرفت؟ آيا رسانه‌ها به آن دامن زدند؟
متاسفانه برخي رسانه‌ها به شكلي عمل مي‌كنند كه به جامعه و هنرمندان هم آسيب مي‌زنند. نبايد به همه رسانه‌ها اعتماد كرد، چون خيلي قانونمند نيستند. وقتي به طور مثال يك خبر را به رسانه‌اي بدهم بقيه رسانه‌ها هم براي آن كه از قافله جا نمانند خبر را منتشر مي‌كنند و منبع اصلي را هم ذكر نمي‌كنند. حتي كاري ندارند كه خبر صحت دارد يا نه، فارغ از آن كه خبر درست است يا غلط پخش مي‌شود و تاثير خود را هم مي‌گذارد.
حاشيه‌هاي موجود در ميان خواننده‌هاي پاپ را ناشي از چه مي‌دانيد؟
مخاطب موسيقي پاپ مردم هستند. موسيقي پاپ مخاطب عام دارد. آنها كه با موسيقي پاپ مانوس هستند هم در تمام لحظات زندگي‌شان آن را گوش نمي‌دهند. موزيك پاپ همه جا هست؛ در فروشگاه، ماشين، خانه، موبايل‌و مخاطب گسترده‌اي دارد. چون دسترسي به توليد و عرضه و تقاضا زياد است و دسترسي‌ها هم سهل است.
در ايران هر كسي به خودش اجازه مي‌دهد در موسيقي پاپ كار كند. يك جست‌وجوي كوچك نشان مي‌دهد كار در عرصه موسيقي سنتي نياز به يك سري استانداردها دارد، يعني كسي كه مي‌خواهد اجراي سنتي داشته باشد بايد مواردي چون تسلط دستگاه‌ها را ياد بگيرد وگرنه كارش پذيرفته نمي‌شود.
اما موسيقي پاپ اين‌طور نيست، هر كس بيايد و دلش بخواهد شروع مي‌كند به كار كردن.
در زمينه موسيقي سنتي هر كسي كه بد بخواند حتي يك مخاطب عادي و ناآشنا هم مي‌گويد كي به تو گفته بخواني!
در بخشي از صحبت‌هايتان درباره موفقيت تيتراژ سريال فاصله‌ها صحبت كرديد. نقش تلويزيون را در موفقيت خودتان چقدر مي‌دانيد؟
بارها اين نكته را گفته‌ام! موفقيت من تنها نتيجه خواندن تيتراژ سريال‌هاي تلويزيوني نيست، با اين حال هرگز سهم رسانه ملي را در موفقيتم ناديده نمي‌گيرم، چون تلويزيون رسانه‌اي است كه در موفقيت من بسيار موثر بوده است، خيلي‌ها اول از شبكه‌هاي ماهواره‌اي شروع كردند، بعد تعهد دادند كه براي كشورشان بخوانند و عذرخواهي كردند و در حال حاضر هم مشغول فعاليت هستند.
گروه ديگر هم كه موسيقي‌هاي غيرمجاز كار مي‌كنند و خواه ناخواه مردم روي كارشان يك حساسيتي را دارند، اما من و برخي از دوستان ديگر فقط تلويزيون را داشتيم، اما بي‌انصاف نباشيم، افراد زيادي تيتراژ سريال‌ها را خواندند اما ماندگار نشدند!
من براي هر تيتراژم اندازه يك آلبوم فكر كرده‌ام و از سال 82 تاكنون فقط 8 تيتراژ فيلم داشته‌ام. برخي از دوستان در مقايسه با من تيتراژهاي بيشتري خوانده‌اند، اما مردم نامشان و ترانه‌هايشان را به فراموشي سپرده‌اند.
زينب مرتضايي فرد / گروه فرهنگ و هنر
منبع : جام جم
تلويزيون را در موفقيتم سهيم مي‌دانم
علي لهراسبي خواننده جواني است كه نخستين بار با خواندن تيتراژ سريال تلويزيوني «دريايي‌ها» شناخته شد و پس از مدت كوتاهي توانست جايگاه خوبي ميان مخاطبان موسيقي پاپ پيدا كند. او كه هم‌اكنون يكي از خوانندگان فعال اين عرصه محسوب مي‌شود، بتازگي آلبوم «تصميم» را منتشر كرده است. اين آلبوم يكي از پرحاشيه‌ترين و پرفروش‌ترين آلبوم‌هاي سال 90 است و براي لهراسبي حاشيه‌هاي فراواني داشته است. البته او كه پيش از اين حاشيه‌اي در جريان موسيقي نداشته، معتقد است اين مشكلات بزودي و پس از انجام يك گفت‌وگو با مسوولان حل خواهد شد.
به دفتر او رفتيم تا درباره اوضاع و احوال موسيقي پاپ در كشورمان گفت‌وگويي داشته باشيم. هرچند كه خيلي دير رسيديم و بدقولي كرديم، اما او با رويي گشاده ما را پذيرفت. وي درباره موسيقي، ترانه، نوع برخورد مردم و مسوولان با موسيقي و بسياري موارد ديگر نظراتي متفاوت دارد. او از حضور موسيقي‌هاي زيرزميني گلايه دارد و آنها را مانند فيلم‌هاي مبتذل مهلك مي‌داند.
لهراسبي درباره فعاليتش در تلويزيون حرف مي‌زند و مي‌گويد آنها كه همه موفقيت مرا به خاطر خواندن تيتراژهاي تلويزيوني مي‌دانند بي‌انصافي مي‌كنند، اما هرگز سهم تلويزيون را در موفقيتم انكار نمي‌كنم، چون رسانه‌اي است كه كارم را با آن شروع كردم و مرا به مردم معرفي كرد.
چگونه مي‌توان شرايط را براي فعاليت بهتر موسيقي پاپ در جامعه فراهم كرد؟
ما هنوز تعريف دقيقي از اين‌كه چه مولفه‌هايي يك اثر را مجاز يا غيرمجاز مي‌كند، نداريم. بهتر است مسوولان اين مولفه‌ها را با سختگيري كامل تعريف كنند، اما پس از مشخص شدن، پاي آثار مجاز بايستند و فضا را براي حضور و جريان اين كارها در جامعه مهيا كنند.
منظورتان از اين‌كه پاي كار بايستند و شرايط خوب را براي فعاليت در عرصه موسيقي پاپ فراهم كنند، چيست؟
در دنياي امروز فرهنگسازي هر جامعه‌اي از طريق رسانه‌ها انجام مي‌شود. به نوعي مي‌توان گفت رسانه‌هاي هر جامعه‌اي حرف اول را مي‌زنند. موسيقي هم از اين قاعده مستثني نيست و نيازمند وجود رسانه‌هايي است كه آن را به مردم نزديك‌تر كند و بتواند پيوندهاي لازم ميان جامعه و اين هنر را برقرار كند.
اگر شرايط موسيقي در جامعه ايران را بررسي كنيم با اين مساله روبه‌رو خواهيم شد كه موسيقي ما رسانه ندارد. پس در اين شرايط بايد به دنبال ايجاد يك رسانه براي موسيقي بود. در صورتي كه بتوانيم اين فضا را براي موسيقي فراهم كنيم كارهايي كه متناسب با فرهنگ كشورمان توليد شده، مي‌تواند رسانه‌اي شود و محلي براي نمايش خود داشته باشد. هم موسيقي‌هاي غيرمجاز كمرنگ شده و به مرور حذف مي‌شود و هم مردم دنيا با روند واقعي موسيقي ايران آشنا مي‌شوند.
اين موضوع بر اقتصاد موسيقي هم تاثيري خواهد داشت؟
شك نكنيد كه موسيقي براي داشتن اقتصاد سالم نيازمند رسانه‌اي شدن است و تا زماني كه رسانه‌اي نشود، نمي‌تواند درآمدزايي داشته باشد. پس موسيقي در شرايط فعلي تنها نيازمند برنامه‌ريزي مسوولان است و منوط به رعايت يك شرط است؛ اين‌كه مسوولان بايد پشت موزيك مجاز و هم‌سنخ با فرهنگ ايراني بايستند و آن را به سمت رشد و باروري سوق دهند.
پس از نظر شما يكي از معضلات اساسي موسيقي اين است كه رسانه ندارد؟
بله. بگذاريد برايتان يك مثال بزنم. تيتراژ سريال «فاصله‌ها» يكي از نمونه كارهايي بود كه با فرهنگ ما سنخيت داشت. ترانه‌اش به گونه‌اي بود كه با فرهنگ ما همخواني داشت. نه عاشقانه صرف بود و نه يك ترانه عرفاني.
طبق آماري كه اعلام شده حدود 3 ميليون و 500 هزار نفر اين آهنگ انتظار موبايلشان استفاده كرده بودند. اين رقم عجيبي است و نشان مي‌دهد كه هرگاه كار خوبي ارائه شود مردم از آن استقبال خواهند كرد. اين ترانه فقط يك رسانه كوچك داشت به نام تيتراژ پاياني يك سريال كه در يك محدوده زماني يك ماهه پخش شد.
پيشنهاد شما براي رسانه‌اي شدن موسيقي چيست؟
اگر سازماني داشته باشيم كه يك شبكه ماهواره‌اي را براي ما راه‌اندازي كند و با دقت و سختگيري آثار مناسب را براي پخش انتخاب كنند، آن وقت كارهاي منطبق با فرهنگ خودي شكل مي‌گيرد و وضعيت موسيقي كشور دگرگون مي‌شود.
داشتن اين شبكه فضا را براي جهاني شدن خوانندگان ايراني نيز فراهم مي‌كند. من به عنوان يك خواننده ايراني دوست دارم بين‌المللي شوم و همه دنيا كارم را ببينند، چون كارهاي من و بسياري از خوانندگان موسيقي پاپ كه در ايران حضور دارند، بهتر از كارهاي ايرانيان خارج از كشور است. اما آنها رسانه دارند و معرفي مي‌شوند و ما نه!
كارهاي من و خواننده‌هاي داخلي به خاطر نداشتن رسانه رقابت هم‌پايه‌اي ندارند اما اگر رسانه‌اي وجود داشته باشد كيفيت كارهاي داخلي و خارجي بهتر مشخص مي‌شود.
بسياري گمان مي‌كنند كه نوازندگان، خوانندگان و آهنگسازان خوب ايران كساني هستند كه خارج از مرزهاي كشور در حال فعاليت هستند. اين تصور نادرست ناشي از اين است كه موسيقي داخلي ما جايي براي معرفي خود ندارد و به نوعي در محاق مانده است.
بهتر است فراموش نكنيم كه همه بضاعت موسيقي ايراني همين جا در كشور خودمان است و اگر همين استعدادها و توانايي‌هايي كه در فضاي موسيقي كشور حاكم است به كار گرفته شود، مي‌توانيم اين موضوع را به دنيا ثابت كنيم.
رسانه‌اي شدن موسيقي مجاز فضا را براي گرايش خوانندگان جوان به اين نوع موسيقي فراهم خواهد كرد يا نه؟
وقتي به گروه‌هاي موسيقي غيرمجاز مي‌گوييم كه بياييد تعهد بدهيد و به شكل مجاز و قانوني فعاليت كنيد، مي‌گويند اين كار چه فرقي به حال ما دارد؟! حالا زماني را تصور كنيد كه موسيقي مجاز بتواند يك شبكه خوب براي پخش خود داشته باشد؛ مطمئنا در اين شرايط همه كساني هم كه خارج از چارچوب كار مي‌كنند داوطلب مي‌شوند كه تعهد بدهند در چارچوب‌هاي تعريف شده جامعه كار كنند، چون در اين شرايط مي‌توانند آزادانه كار كرده و كنسرت اجرا كنند و در سايه اين موارد شهرت خود را هم حفظ كنند.
به نظر شما اگر موسيقي خوب توليد شود، مردم از موسيقي غيرمجاز فاصله مي‌گيرند؟
حتما اين اتفاق خواهد افتاد. مردم ما فرهنگ شنيداري خوبي دارند و براي كارهاي قوي ارزش قائلند، همان‌طور كه اين موضوع را بارها در برابر آثار خوب موسيقي مجاز نشان داده‌اند. مشكل در اين است كه ما جايي را نداريم كه بتوانيم آثار خوب را به مردم نزديك كنيم، در نتيجه وقتي مردم آهنگ‌هاي خوبي براي شنيدن نداشته باشند يا كارهاي خوبي كه توليد مي‌شود به آنها معرفي نشود، مجبورند گوش دهند.
شما به عنوان يكي از فعالان عرصه موسيقي پاپ از مردم توقع نداريد كه خودشان موسيقي‌هاي غيرمجاز را كنار بگذارند و به سمت آنها نروند؟
بهتر است تكليف يك نكته را روشن كنيم. اگر قرار بود مردم تحليلگر موسيقي باشند ديگر نيازي به وجود محققان اين عرصه نداشتيم! پس نبايد از مردم توقع داشته باشيم كه موسيقي را تحليل كنند. موسيقي پاپ مكمل تفريحات آنهاست، وقتي پارك و مسافرت مي‌روند يك سي‌دي موسيقي پاپ با خود مي‌برند و آن را گوش مي‌دهند. هر فروشگاهي هم سي‌دي‌هاي موسيقي پاپ را به مردم مي‌فروشد.
نكته جالبي هم درباره اين سي‌دي‌ها وجود دارد. در آنها همه نوع موسيقي وجود دارد، از كارهاي رپ گرفته تا موسيقي‌هاي مجاز. من يك بار كه به سفر رفته بودم يكي از اين سي‌دي‌ها را گوش دادم تا ببينم مردم بيشتر به چه موسيقي‌اي گرايش دارند.
لهراسبي: بسياري گمان مي‌كنند كه نوازندگان، خوانندگان و آهنگسازان خوب ايران كساني هستند كه خارج از مرزهاي كشور در حال فعاليت هستند. اين تصور نادرست ناشي از اين است كه موسيقي داخلي ما جايي براي معرفي خود ندارد و به نوعي در محاق مانده است
اين سي‌دي با يك سري موسيقي رپ شروع شد و بعد رسيد به آهنگ‌هاي احسان خواجه اميري و بعد هم كارهاي خودم. برايم جالب بود كه يكي از آهنگ‌هايم با موضوع غبارروبي مزار شهدا هم لابه‌لاي اين كارها گذاشته شده بود. من اين كار را كاملا اعتقادي خوانده‌ام و دوستش دارم، اما هيچ ارتباطي با ساير آثار موجود در اين سي‌دي نداشت.
كمي فكر كردم و به اين نتيجه رسيدم كسي كه اين سي‌دي‌ها را تهيه مي‌كند نه جهان‌بيني از موسيقي دارد و نه هيچ برنامه و تعريفي براي چيدن آنها كنار هم. نكته جالب‌تر اين است كه مردم اين كارها ر ا كنار هم مي‌شنوند و ناراحت هم نمي‌شوند. يعني به دنبال اين نيستند كه ارتباط خاصي بين آثاري كه مي‌شنوند ايجاد كنند، بنابراين نبايد از مردم توقع داشته باشيم جريان‌هاي موسيقي را تحليل كنند و به نتيجه‌گيري‌هاي درست هم برسند.
بهتر است مسوولان ما در ايجاد فضاي خوب ياري كنند، آن وقت مردم خودبه‌خود بهترين انتخاب را خواهند داشت.
درباره وضعيت ترانه در موسيقي پاپ كشورمان چه نظري داريد؟
بزرگ‌ترين معضل موسيقي ما ترانه است، نه سبك موسيقي. بگذاريد خيال ترانه‌سراها را راحت كنم. هر ترانه‌اي كه در خانه ترانه برايش جيغ، سوت و كف مي‌زنند، هميشه ممكن نيست كه كار فوق‌العاده‌اي روي آن توليد شود و مردم هم آن را دوست داشته باشند.
ما زماني مي‌توانيم درباره ماندگار بودن يك ترانه حرف بزنيم كه مردم آن را بشنوند و آن را بپذيرند يا تاييد كنند. ترانه بايد توانايي نفوذ ميان مردم را داشته باشد و اگر در انجام اين كار موفق نشود نمي‌توان آن را موفق دانست.
شما ترانه را يكي از معضلات بزرگ موسيقي پاپ مي‌دانيد. پس ايراد اساسي را بايد به ترانه‌سراها گرفت؟
وقتي از موسيقي پاپ حرف مي‌زنيم با يك مجموعه از عوامل مختلف روبه‌رو هستيم كه ممكن است بعضي از آنها معمولي و بعضي ديگر خوب باشد، گاهي هم ممكن است همه عوامل خوب باشد، اما بدرستي در كنار هم قرار نگرفته باشد. بايد خواننده، آهنگساز، ترانه‌سرا و ساير عوامل را كنار هم قرار دهد و به جمع‌بندي برسد.
به نظر شما موسيقي پاپ قاعده‌هاي خاصي دارد يا بايد موفقيتش را در برخورد مردم با آن اثر بررسي كرد؟
مي‌دانم موزيسين‌ها با حرفي كه مي‌زنم مخالفند، اما بر اين عقيده‌ام كه موسيقي پاپ چندان مبتني بر قاعده و قانون نيست. ممكن است يك نفر با يك سوت كاري انجام دهد كه ماندگار شود و مردم آن را به خاطر بسپارند. گاهي موسيقي‌هاي مورد علاقه مردم غلط‌هاي زيادي دارد، ولي در بعضي موارد مردم موسيقي‌هايي كه همه چيزش درست بوده را اصلا گوش نداده‌اند.
شما يكي از خواننده‌هايي هستيد كه هميشه همه به مهارت شما در انتخاب ترانه‌ها معتقد بوده‌اند، اما درباره آخرين آلبومتان «تصميم» گفته مي‌شود كه انتخاب ترانه‌ها به قوت سابق انجام نشده است. نظر خودتان درباره اين موضوع چيست؟
«تصميم» به گواه بسياري از كارشناسان موفق‌ترين آلبوم سال 90 است. فكر مي‌كنم به يك بازتعريف از نقد نياز داريم. برخي نقد را تعريف و تمجيد محض مي‌دانند و برخي آن را با نفي كردن اشتباه مي‌گيرند.
اگر ترانه‌ام را يك ترانه‌سرا و موزيكم را يك موزيسين نقد كند اصلا ناراحت نمي‌شوم، اما متاسفانه در شرايطي هستيم كه ترانه‌سرا به خودش اجازه مي‌دهد موزيك مرا نقد كند و موزيسين ترانه‌ام را! من به اين مي‌گويم نقد احساسي، اين نوع نقد سليقه‌اي است و سليقه را نبايد همه جا عنوان كرد! من مي‌توانم موسيقي يك فيلم را نقد كنم، اما حق ندارم خود فيلم را نقد كنم. بهتر است مرز ميان نظرات تخصصي و شخصي را مشخص كنيم، وگرنه با ادامه اين روند آسيب‌هاي جدي را به تعريف امور مختلف در عرصه فرهنگ و هنر خواهيم زد.
در هر صورت خواننده‌هايي كه امروز پرمخاطب و پرفروش هستند، شك نكنيد كه سليقه امروز مردم را خيلي خوب مي‌دانند و براي توليد كردن كارهاي منطبق با سليقه‌هاي روز مردم بسيار زحمت كشيده‌اند و كارشان را بلدند. باز هم تاكيد مي‌كنم كه يك اثر پاپ متشكل از ترانه، ملودي، تنظيم، خواننده و ميكس و مسترينگ است و يك اثر خوب بايد همه اينها را در كنار هم داشته باشد.
پس شما انتقاد به ترانه‌هاي اين آلبوم را نمي‌پذيريد؟
البته انكار نمي‌كنم كه در اين آلبوم، هم ترانه‌هاي معمولي وجود دارد و هم ترانه‌هاي قوي. اما درباره موسيقي بايد به اين جمع‌بندي رسيد كه يك ترانه در تنظيم و ملودي به چه شكلي درآمده است. اين نكته را هم بگويم كه تحت هر شرايطي از تنظيم‌هايم دفاع مي‌كنم چون خيلي برايشان زحمت كشيده‌ام.
زمان زيادي از انتشار آخرين آلبوم شما، «تصميم» نمي‌گذرد. انتشار اين آلبوم حاشيه‌هاي زيادي با خود داشت، كمي درباره اين موضوع توضيح دهيد.
همان‌طور كه مي‌دانيد پيش از اين موضوع هيچ حاشيه‌اي نداشتم و سعي مي‌كردم درگير چنين فضايي نشوم، اما بعد از انتشار آلبوم «تصميم» شرايطي پيش آمد كه من را هم به گروه هنرمندان پرحاشيه موسيقي پاپ تبديل كرد. اصلا تصور نمي‌كردم اين فضا ايجاد شود و در مواجهه با آن بهت‌زده شدم و خستگي به تنم ماند. چون خيلي براي اين آلبوم زحمت كشيده بودم و اصلا تصورش را نمي‌كردم كه پس از انتشار آن قرار باشد فضايي را ايجاد كنند كه به نظر برسد از خط قرمزهاي جامعه گذشته‌ام.
اين روزها شايعاتي مبني بر ممنوع‌الفعاليت شدن شما وجود دارد. با توجه به شرايط پيش‌آمده آيا تصور نمي‌كنيد از خط قرمزها گذشته باشيد؟
هنوز مذاكره‌اي با مسوولان نداشته‌ام و درست نيست درباره اين موضوع حرفي بزنم. ممكن است تصور كنم هيچ اشتباهي مرتكب نشده‌ام، اما بعد از مذاكره نظرم عوض شود. بنابراين بهتر است پاسخ اين سوال را به بعد از نشستي كه گفتم موكول كنم. نه مي‌توانم كامل به خودم حق بدهم و نه مي‌توانم خودم را محكوم كنم، اما اين را مي‌دانم كه موضوع در حدي نبود كه شايعه شده بود و اميدوارم كه اين موضوع به همين زودي حل شود.
اين حاشيه‌ها چگونه شكل گرفت؟ آيا رسانه‌ها به آن دامن زدند؟
متاسفانه برخي رسانه‌ها به شكلي عمل مي‌كنند كه به جامعه و هنرمندان هم آسيب مي‌زنند. نبايد به همه رسانه‌ها اعتماد كرد، چون خيلي قانونمند نيستند. وقتي به طور مثال يك خبر را به رسانه‌اي بدهم بقيه رسانه‌ها هم براي آن كه از قافله جا نمانند خبر را منتشر مي‌كنند و منبع اصلي را هم ذكر نمي‌كنند. حتي كاري ندارند كه خبر صحت دارد يا نه، فارغ از آن كه خبر درست است يا غلط پخش مي‌شود و تاثير خود را هم مي‌گذارد.
حاشيه‌هاي موجود در ميان خواننده‌هاي پاپ را ناشي از چه مي‌دانيد؟
مخاطب موسيقي پاپ مردم هستند. موسيقي پاپ مخاطب عام دارد. آنها كه با موسيقي پاپ مانوس هستند هم در تمام لحظات زندگي‌شان آن را گوش نمي‌دهند. موزيك پاپ همه جا هست؛ در فروشگاه، ماشين، خانه، موبايل‌و مخاطب گسترده‌اي دارد. چون دسترسي به توليد و عرضه و تقاضا زياد است و دسترسي‌ها هم سهل است.
در ايران هر كسي به خودش اجازه مي‌دهد در موسيقي پاپ كار كند. يك جست‌وجوي كوچك نشان مي‌دهد كار در عرصه موسيقي سنتي نياز به يك سري استانداردها دارد، يعني كسي كه مي‌خواهد اجراي سنتي داشته باشد بايد مواردي چون تسلط دستگاه‌ها را ياد بگيرد وگرنه كارش پذيرفته نمي‌شود.
اما موسيقي پاپ اين‌طور نيست، هر كس بيايد و دلش بخواهد شروع مي‌كند به كار كردن.
در زمينه موسيقي سنتي هر كسي كه بد بخواند حتي يك مخاطب عادي و ناآشنا هم مي‌گويد كي به تو گفته بخواني!
در بخشي از صحبت‌هايتان درباره موفقيت تيتراژ سريال فاصله‌ها صحبت كرديد. نقش تلويزيون را در موفقيت خودتان چقدر مي‌دانيد؟
بارها اين نكته را گفته‌ام! موفقيت من تنها نتيجه خواندن تيتراژ سريال‌هاي تلويزيوني نيست، با اين حال هرگز سهم رسانه ملي را در موفقيتم ناديده نمي‌گيرم، چون تلويزيون رسانه‌اي است كه در موفقيت من بسيار موثر بوده است، خيلي‌ها اول از شبكه‌هاي ماهواره‌اي شروع كردند، بعد تعهد دادند كه براي كشورشان بخوانند و عذرخواهي كردند و در حال حاضر هم مشغول فعاليت هستند.
گروه ديگر هم كه موسيقي‌هاي غيرمجاز كار مي‌كنند و خواه ناخواه مردم روي كارشان يك حساسيتي را دارند، اما من و برخي از دوستان ديگر فقط تلويزيون را داشتيم، اما بي‌انصاف نباشيم، افراد زيادي تيتراژ سريال‌ها را خواندند اما ماندگار نشدند!
من براي هر تيتراژم اندازه يك آلبوم فكر كرده‌ام و از سال 82 تاكنون فقط 8 تيتراژ فيلم داشته‌ام. برخي از دوستان در مقايسه با من تيتراژهاي بيشتري خوانده‌اند، اما مردم نامشان و ترانه‌هايشان را به فراموشي سپرده‌اند.
زينب مرتضايي فرد / گروه فرهنگ و هنر
منبع : جام جم
نظرات (۰)